Gece plağı ve masseter botoksu diş sıkmada farklı amaçlara hizmet eder. Gece plağı dişlerin sıkmaya bağlı aşınmasını azaltmaya yardımcı olur; masseter kasına uygulanan botulinum toksini (halk arasında “botoks”) ise çiğneme kasının kuvvetini azaltarak kas ağrısını ve gerginliği hafifletmeye yardımcı olur. Şiddetli vakalarda iki yöntem birlikte planlanabilir.
Yazan ve gözden geçiren: Dt. Duygu Üzümcü, D Clinic (Meram, Konya) · 15 Ekim 2026
Bruksizm, dişlerin istemsiz olarak sıkılması veya gıcırdatılmasıdır. Çoğu zaman uykuda olur ve kişi bunun farkında olmayabilir. Gündüz stres veya yoğun dikkat anlarında da görülebilir.
Gece plağı, uyurken takılan ve kişiye özel ölçüyle hazırlanan şeffaf bir aparattır. Sıkma kuvveti dişler yerine plağa biner. Böylece diş minesindeki aşınma, kırılmalar ve dolgu ya da kaplamalara gelen zarar azaltılır. Çene eklemine etkisi kişiden kişiye değişir.
Gece plağı sıkmanın kendisini durdurmaz; sıkmanın zararını sınırlar.
Masseter, çene kemiğinin arka kenarında bulunan ana çiğneme kasıdır. Bu kasa uygulanan botulinum toksini, kasın kasılma kuvvetini geçici olarak azaltır. Amaç; sıkma kuvvetini düşürmek, kas ağrısını ve gerginliği hafifletmektir. Etkisi kalıcı değildir ve genellikle birkaç ay sürer. Diş sıkma şikâyeti olan kişilerin masseter kasına botulinum toksini yaptırması fayda sağlayabilir.
Dört randomize kontrollü çalışmayı inceleyen bir sistematik derlemede, çiğneme kaslarına botulinum toksini uygulamasının bruksizm epizotlarının sıklığını, ağrıyı ve maksimum ısırma kuvvetini plasebo veya geleneksel yöntemlerle karşılaştırıldığında azalttığı bildirilmiştir. Yazarlar uygulamanın güvenli ve etkili bir seçenek olduğunu, özellikle şiddetli vakalarda kullanılabileceğini belirtmiştir [1]. Bu sonucun az sayıda çalışmaya dayandığı ve doz konusunda daha geniş araştırmalara ihtiyaç olduğu da unutulmamalıdır.
Aynı derlemede bildirilen yan etkiler şunlardır: enjeksiyon yerinde hassasiyet ve hafif ağrı, geçici çiğneme güçlüğü, yutma güçlüğü, ağız kuruluğu ve baş ağrısı. Yazarlar bu etkilerin çoğunlukla yüksek dozlarda veya ek sağlık sorunu olan hastalarda görüldüğünü belirtmiştir [1].
Hamilelik, emzirme dönemi, kas-sinir sistemi hastalıkları ve kullanılan ilaçlar muayenede mutlaka hekime bildirilmelidir; uygulamanın uygun olup olmadığını uygulamayı yapacak hekim değerlendirir.
Dt. Duygu Üzümcü: “Dişleri ve çene eklemini fiziksel hasardan korumak için gece plağı; kas kuvvetini azaltmak, ağrıyı hafifletmek ve çene kasını rahatlatmak için masseter botoksu önerilir. Şiddetli vakalarda ikisinin birlikte uygulanmasıyla daha iyi sonuç alınabilir.”
| Amaç | Gece plağı | Masseter botoksu |
|---|---|---|
| Dişleri aşınma ve kırılmadan korumak | Uygun | Dolaylı etki |
| Çene eklemine etkisi | Kişiye göre değişir | Kişiye göre değişir |
| Kas ağrısını ve gerginliği azaltmak | Kısmi | Uygun |
| Sıkma kuvvetini azaltmak | Hayır | Uygun |
| Etki süresi | Kullanıldığı sürece | Geçici, birkaç ay |
Tedavinin uygunluğu ve beklenen sonuç, muayenede yapılacak kişiye özel değerlendirmeye göre değişir.
Bazı dönemlerde azalabilir ama çoğu zaman devam eder. Dişlerde aşınma veya çene ağrısı başladıysa değerlendirme yapılması önerilir.
Plağın ömrü, sıkma şiddetine ve kullanım süresine bağlıdır. Kontrollerde plağın durumu değerlendirilir; aşındığında yenilenir.
Etki geçicidir ve genellikle birkaç ay sürer. Tekrar gerekip gerekmediğini uygulamayı yapan hekim değerlendirir.
Dt. Duygu Üzümcü’nün klinik görüşüne göre şiddetli vakalarda plak dişleri korurken botoks kas kuvvetini azaltmaya yardımcı olur; ikisi birlikte kullanılabilir.
Dt. Duygu Üzümcü, Meram’daki D Clinic’te hasta kabul etmektedir. Diş sıkma değerlendirmesi için: 0 506 006 06 42.
[1] Fernández-Núñez T, Amghar-Maach S, Gay-Escoda C. Efficacy of botulinum toxin in the treatment of bruxism: Systematic review. Medicina Oral, Patología Oral y Cirugía Bucal. 2019;24(4):e416–e424. doi:10.4317/medoral.22923 (Erişim: 15.10.2026)
